تعداد بازدید کنندگان 17080
چهارشنبه 20 مرداد 1395-12:21:12


ادای دِینی به عباس زریاب خویی

عباس زریاب خویی در بیستم مردادماه سال ۱۲۹۷ در شهر خوی از شهرهای آذربایجان غربی به دنیا آمد



عباس زریاب خویی در بیستم مردادماه  سال ۱۲۹۷ در شهر خوی از شهرهای آذربایجان غربی به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی تا سال اول دبیرستان را در همان شهر خوی سپری کرد اما چون در آن زمان بیش از این در آن‌جا امکان ادامه‌ی تحصیل وجود نداشت نزد یکی از روحانیان شهر به اسم شیخ عبدالحسین اعلمی به فراگیری صرف و نحو عربی و دیگر علوم حوزوی پرداخت. از همان کودکی و نوجوانی استعداد و حافظه‌ی توان‌مند زریاب خویی موجب حیرت همه‌گان می‌شد.او در سال ۱۳۱۶ به قم رفت و در مدرسه‌ی فیضیه درس خواند. گفته می‌شود در فیضیه با آیت‌الله جعفر اشراقی هم اتاقی بوده است. جعفر اشراقی بعدها مجتهدی شیعی و از نمایندگان مجلس خبرگان قانون اساسی شد. زریاب خویی شش سال نزد علمای تراز اول حوزه‌ی علمیه قم تحصیل کرد. در این‌ زمان بود که در جلسه‌‌های درس شرح منظومه سبزواری و اسفار ملاصدرا که آیت‌الله خمینی مدرس آن بود شرکت می‌کند و این امر باعث آشنایی  خمینی و زریاب خویی می‌شود. بعدها و پس از پیروزی انقلاب اسلامی زریاب خویی به واسطه‌ی آشنایی قدیمی با خمینی به هم‌راه جمعی از نویسندگان به دیدار خمینی می‌رود تا با گفت‌وگو با او، جمهوری اسلامی را از تعطیلی دانش‌گاه منصرف کند. در آن خمینی مقابل سخنان زریاب خویی موضع‌گیری تندی کرد.

 

زریاب خویی در سال ۱۳۲۴ به دلیل ناآرامی‌های اشغال آذربایجان، شهر خوی را ترک می‌کند و به تهران می‌آید و دو سال ابتدایی حضورش در تهران را به نوشتن مقاله در نشریه‌های علمی و ادبی می‌پردازد که زندگی‌اش نیز به سختی می‌گذرد. پس از این است که خویی به کار در کتاب‌خانه‌ی مجلس شورای ملی مشغول می‌شود و هم‌زمان با این کار، لیسانس الهیات خود را از دانش‌گاه تهران اخذ می‌کند. هنگام کار در کتاب‌خانه‌ی مجلس با سیدحسن تقی‌زاده آشنا می‌شود و دوستی صمیمانه‌ای بینشان برقرار می‌شود. در سال ۱۳۳۴ بورس مطالعاتی بنیاد هومبولت در آلمان غربی در اختیار زریاب خویی قرار می‌گیرد که این مهم به اهتمام سید حسن تقی‌زاده و معرفی او صورت می‌گیرد. خویی به مدت ۵ سال در آلمان به تحصیل و مطالعه در رشته‌های تاریخ، علوم و معارف اسلامی و فلسفه و فرهنگ تطبیقی می‌پردازد.زریاب خویی در سال ۱۳۳۹ از دانش‌گاه یوهانس گوتنبرگ در رشته‌های تاریخ و فلسفه دکترا می‌گیرد. او در سال ۱۳۳۹ به تهران بازمی‌گردد و در کتاب‌خانه‌ی مجلس سنا مشغول کار می‌شود. برای شناخت زریاب خویی کافی است نگاهی اجمالی بیاندازیم به سخنانی که بزرگان علم و ادب و فلسفه معاصر در باب زریاب گفته‌اند. دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی در نوشته‌ای با عنوان «دریغا زریاب و دریغا فرهنگ ایرانی» که در «شب زریاب خویی» ِ مجله‌ی وزین بخارا خوانده شد چنین می‌گوید: «دریغا زریاب و دریغا فرهنگ ایرانی! جز این چه می‌توانم گفت، در این راسته بازار مدرک‌فروشان با ارزِ شناور. در این سیاهی‌لشگر انبوه استاد و دانشجو. سیاهی لشگری از خیل دانشجویان و استادان چیزی برابر تمام دانشگاه‌های فرانسه و آلمان و انگلستان و شاید هم چندین کشور پیشرفته دیگر و جهل مرکّب مدیرانی که این سیاهی لشگر را افتخاری از برای زمانه خویش می‌دانند. کفاهُم جَهلُهُم! اگر از همه رشته‌های دانش زمان بی‌خبرم، اما، در کار خویش خبره‌ام و می‌دانم که محیط دانشگاهیِ ما، در چه سکراتی به سر می‌برد. در هیچ جای جهان کار دانشگاه و تحقیقات دانشگاهی از اینگونه که ما داریم نیست، در عصر معرکه‌گیران و منکران «حُسن و قبح عقلی» در پایان قرن بیستم. دریغا زریاب و دریغا فرهنگ ایرانی! در عصری که «تحقیقات» دانشگاهی ما از یک سوی در شکل اوراد و عزایم خود را نشان می‌دهد و از سوی دیگر نسخه‌برداری کمرنگی از فرهنگ ژورنالیستی زمانه است، چه می‌توان گفت، جز اینکه بگویم: دریغا زریاب و دریغا فرهنگ ایرانی!»

دکتر زریاب خویی از سال ۱۳۴۴ استاد تاریخ در دانش‌کده ادبیات دانش‌گاه تهران بود و پیش از این در سال ۱۳۴۱ به دعوت والتر هنینگ که در آن زمان کرسی استادی دانش‌گاه برکلی داشت به برکلی رفت و به مدت دو سال در آن دانش‌گاه به تدریس زبان و ادبیات فارسی مشغول شد. والتر هنینگ خاورشناس و ایران‌شناسی آلمانی بود که متخصص زبان‌های باستانی و پژوهش‌گر آئین مانی بود.

ز دکتر عباس زریاب خویی آثار بسیاری به جا مانده است که هر کدام به تنهایی نشانه‌ی عمق دانش این انسان بزرگ و خدمت‌گذار فرهنگ ایران است. دکتر عباس زریاب خویی در ۱۴ بهمن‌ماه ۱۳۷۳ در تهران درگذشت.


کلمات کلیدی
نظرات 0
ارسال نظر
نام
پست الکترونیک
آدرس وب سایت / وبلاگ
نظر شما
= 32 + 4
مطالب برتر
مطالب پربیننده



پربازدیدهای یک ماه قبل



پربازدیدهای دو ماه قبل



پربازدیدهای سه ماه قبل